Diagnostyka dysków twardych – SMART prawdę Ci powie

Dysk twardy w komputerze jest najmniej trwałym komponentem. Najczęściej problemy z dyskiem w naszym komputerze objawiają się dłuższym ładowaniem systemu i programów a czasem nawet restartem komputera. Pierwszą czynnością jaką trzeba wykonać to sprawdzić nasz dysk, ponieważ to na nim przechowywane są nasze dane i programy.

Długotrwałe bagatelizowanie objawów czasami prowadzi do nieodwracalnej awarii i utraty danych!!

SMART – co to takiego?

SMART jest to system monitorowania kondycji naszego nośnika. Jeśli występuje jakikolwiek problem zostanie to zapisane właśnie w SMART a tym samym pomoże zapobiec kosztownemu odzyskiwaniu danych.

Podstawowe parametry to między innymi czas pracy, liczba włączeń/wyłączeń, temperatura oraz błędy (zarówno z przesyłem między kontrolerem komputera jak i fizyczne spowodowane np uderzeniem.

SMART OPIS PARAMETRÓW

kolorem czerwonym są zaznaczone najważniejsze parametry do sprawdzenia!

02 Throughput Performance – Łączna (ogólna) sprawność dysku. Jeśli wartość tego atrybutu się obniża jest duża szansa, że zbliżają się problemy z dyskiem. Nie jest to błąd krytyczny.
03 Spin Up Time – Średni czas na rozkręcenie (rozpędzania) talerzy (od 0 obr/min do pełnej prędkości). Wartość RAW tego atrybutu wyraża czas w sekundach lub milisekundach. Zależnie od modelu dysku. Nie jest to błąd krytyczny, ale wysokie czasy rozpędzania talerzy świadczą o pojawiających się problemach z układami mechanicznymi dysku.
04 Start/Stop Count – Wartość RAW tego atrybutu określa liczbę czyli start/stop dysku. Nie jest to błąd krytyczny, ale w połączeniu z parametrem 09 Power-On Time Count i 10 Spin Retry Count daje obraz o sposobie użytkowania dysku. Czas startu dysku powinien być zbliżony do ilości prób rozpędzania talerzy. Zbyt duże różnice pomiędzy tymi parametrami świadczą o problemie z zasilaniem dysku, który uruchamia się poprawnie, ale nie rozpędza talerzy. Nie tylko jest to wina zasilania.
05 Reallocated Sectors Count – Ilość realokowanych sektorów (określanych również jako: “bady”, “bad sectors”). W momencie gdy dysk napotyka błąd odczytu/zapisu/weryfikacji, oznacza ten sektor jako realokowany i przenosi dane do specjalnego zarezerwowanego obszaru (obszaru rezerwowego). Proces ten jest również określany mianem remapowania a realokowane sektory określa się remapami. To właśnie dlatego, na nowoczesnych dyskach, nie widzimy “bad bloków” podczas testów powierzchni – jest to błąd krytyczny, świadczy o powstaniu logicznych lub fizycznych “badów”. Odczytując tą wartość możemy stwierdzić czy posiadamy na dysku “bad sectory”.
06 Read Channel Margin – Rezerwa kanału podczas odczytu danych. Funkcja tego atrybutu nie jest objęta specyfikacją. Nie informuje o błędzie krytycznym.
07 Seek Error Rate – Częstość błędów wyszukiwania głowic magnetycznych. W razie uszkodzenia mechanicznego systemu pozycjonowania, uszkodzenia serwa albo termicznej rozszerzalności dysku, ilość błędów wyszukiwania wzrasta. Nie jest to błąd krytyczny, ale warto go monitorować.
08 Seek Time Performance – przeciętna wydajność operacji wyszukiwania głowic magnetycznych. Jeśli wartość atrybutu maleje, jest to oznaka problemów z podsystemem mechanicznym dysku.
09 Power-On Time – Ilość godzin w stanie zasilania. Wartość RAW atrybutu odpowiada łącznej ilości godzin (lub minut, sekund, w zależności od producenta) przepracowanych przez dysk. Zmniejszenie się tej wartości do poziomu krytycznego (threshold) wskazuje na zmniejszenie się parametru MTBF (średni czas między awariami). Niemniej, w rzeczywistości, nawet jeśli MTBF zmaleje do zera, nie oznacza to że zasoby MTBF całkowicie się wyczerpały i dysk przestanie działać.
0A Spin Retry Count – Ilość ponowień prób rozpędzenia tależy. Atrybut ten przechowuje łączną ilość prób uruchomienia talerzy przed osiągnięciem pełnej szybkości obrotowej (pod warunkiem, że pierwsza próba nie powiodła się). Spadek tego atrybutu jest oznaką problemów z podsystemem mechanicznym dysku.
0B Recalibration Retries– Atrybut ten wskazuje liczbę żądań rekalibracji (po warunkiem, że pierwsza próba nie powiodła się). Spadek tego atrybutu jest oznaką problemów z podsystemem mechanicznym dysku.
0C Device Power Cycle Count– Atrybut ten określa łączną ilość pełnych cykli zasilania dysku.
0D Soft Read Error Rate – Jest to ilość programowych błędów odczytu występujących podczas odczytu danych z powierzchni dysku.
0E G-Sense Error Rate – częstotliwość występowania błędów spowodowanych wstrząsem. Atrybut ten przechowuje wskazania czujnika przeciążeń i podaje łączną ilość błędów występujących jako rezultat wewnętrznych przeciążeń (upuszczenia dysku, niewłaściwej instalacji, itp.).
0F Power Cycle Count – Atrybut ten określa ile razy dysk był wyłączany. Właściwie to określa ilość naprawionych cykli włączania dysku. W połączeniu z parametrem 04 Start/Stop Countinformuje o problemie z zasilaniem dysku.
0G Load/Unload Cycle Count – Ilość cykli parkowania/wyparkowania ze strefy parkowania (Landing Zone).
C2 Temperature – Temperatura dysku twardego. Wartość RAW tego atrybutu podaje wskazania wbudowanego czujnika ciepła (w stopniach Celsjucza). Często zdarza się ,że czujnik temperatury jest uszkodzony więc wartość ta jest bardzo duża lub wogóle nie monitorowana.
C4 Reallocation Event Count – Ilość operacji remapowania (przenoszenia danych z uszkodzonego sektora do specjalnego zarezerwowanego obszaru – obszaru rezerwowego). Wartość RAW tego atrybutu określa łączną ilość prób transferu danych z realokowanego sektora do obszaru rezerwowego. Liczone są zarówno próby udane jak i nieudane. Jest to nie wątpliwie jeden z wżniejszych parametrów, dzieki któremu możemy usunąć poprzez remap/zerowanie kolejne (będące w drodze) bad sectory.
C5 Current Pending Sector Count – Parametr ten określa liczbę sektorów niestabilnych (oczekujących na remapowanie). Dysk podczas próbny odczytu/zapisu odznaczył te sektory jako niestabilne. Będą one oczekiwać na remap powierzchni talerz. Jeżeli tego nie zrobimy wówczas dysk przeniesie je do obszaru Reallocated Sectors Count, a tym samym powstaną nowe bad sectory.
Jest to błąd jak najbardziej krytyczny i warto go monitorować.
C6 Off-line Uncorrectable Sector Count – Ilość niekorygowalnych błędów. Wartość RAW tego atrybutu wskazuje łączną ilość niekorygowalnych błędów podczas odczytu/zapisu sektora. Wzrost wartości tego atrybutu wskazuje na ewidentne defekty powierzchni dysku i/lub problemy z podsystemem mechanicznym dysku. Jest to błąd krytyczny, świadczy o poważnym uszkodzeniu tablicy talerza lub nadchodzącym uszkodzeniu mechanizmu dysku.
C7 UltraDMA CRC Error Count – Łączna ilość błędów CRC w trybie UltraDMA. Wartość RAW atrybutu wskazuje ilość błędów wykrytych przez CRC (CRC Interfejsu) podczas przesyłania danych w trybie UltraDMA. Wysokie wartości świadczą o uszkodzeniu podzespołów elektronicznych dysku. Jednocześnie parametr ten informuje nas o tym, że dysk ma problemy w komunikacji z kontrolerem (dysk<->płyta<-dysk). Najczęstszą przyczyną pojawiania się tego błędu jest: uszkodzony przewód sata, fiksujący zasilacz, uszkodzona elektronika dysku, uszkodzona elektronika płyty głównej.
C8 Write Error Rate (Multi Zone Error Rate) – Częstość błędów zapisu. Atrybut ten wskazuje na łączną ilość błędów zapisu podczas zapisywania sektora. Im wyższa wartość RAW, tym gorszy stan powierzchni dysku i/lub mechanicznego podsystemu. W połączeniu z parametrem Raw Read Error Rate informuje nas o stanie talerzy, a właściwie zapisu na ich powierzchni.
Wartość 0 (zero) oznacza iż dysk jest sprawny i nie wykazuje tych błędów. Inne wartość świadczą o problemie zapisu/odczytu z powierzchni talerza. Monitorujmy tą wartość. Jest to błąd krytyczny. Często duże wartość w polu Data zmniejszają szanse na poprawne działanie dysku, który z czasem pewnie ulegnie uszkodzeniu. Warto pamiętać o zabezpieczeniu danych z takiego dysku.

Programy do sprawdzenia SMART

HD Tune – prosty i darmowy program pozwalający na odczytanie parametrów SMART i przeskanowanie powierzchni dysku pod kątem uszkodzonych sektorów. Jest też zakładka do testowania szybkości działania naszego nośnika. (W wersji PRO wszystkie parametry da się odczytać a wersja trial pozwala na kilka dni użytkowania)

Jak widać podświetlone na żółto parametry sygnalizują zbliżające się problemy z dyskiem !

crystal disk info kolejny program do wyświetlania SMART tym razem z interfejsem w różnych językach!

Podsumowanie

Jeśli na Twoim dysku występują błędy a ich liczba rośnie z dnia na dzień to warto rozważyć wymianę dysku! Oszczędzi to nerwy związane z utratą danych i ewentualny koszt ich odzyskiwania. Zaleca się też regularnie wykonywać kopie zapasowe najważniejszych informacji.